Tâm lý học: Cách "cai nghiện" Overthinking để tâm trí Gen Z nhẹ nhàng và đưa ra quyết định dễ dàng hơn

Ê mấy bà, có bao giờ thấy mình cứ cuốn vào mấy cái suy nghĩ linh tinh không đâu, kiểu crush seen story mình mà không rep tin nhắn là mình nghĩ ngay cả chục kịch bản chia tay rồi không? Hay là sếp chỉ hỏi "công việc sao rồi" thôi mà mình đã tự dựng nguyên một series phim truyền hình về cảnh bị sa thải, bị mất việc đến nơi rồi không? Nếu có, thì chúc mừng, bà không cô đơn đâu! Cả hội Gen Z mình đang overthinking đến xỉu cả lũ ấy.

Cái cảm giác tâm trí cứ chạy đua không ngừng, hết suy nghĩ nhiều rồi lại dẫn đến lo âu mất ngủ, mệt mỏi có quen không nè? Đừng để mấy cái suy nghĩ linh tinh đó chiếm trọn spotlight trong đầu mình, khiến mình mệt mỏi và khó đưa ra quyết định "slay" hơn trong cuộc sống nha. Hôm nay, mình cùng “mổ xẻ” xem chứng overthinking này là gì và làm sao để “cai nghiện” nó một cách nhẹ nhàng, để tâm trí mình lúc nào cũng chill và sẵn sàng flex sự tự tin nè.

Overthinking là gì mà nó cứ đeo bám Gen Z hoài vậy?

Overthinking, hay còn gọi là suy nghĩ quá nhiều, đơn giản là việc mình cứ lặp đi lặp lại một vấn đề trong đầu, phân tích nó từ mọi góc độ, và thường là đi kèm với một mớ lo âu không cần thiết. Đôi khi nó chỉ là một chuyện nhỏ xíu thôi, nhưng qua bộ lọc overthinking của mình thì nó lại thành cả một drama dài tập không hồi kết.

Nghe thì có vẻ bình thường, ai mà chẳng suy nghĩ, đúng không? Nhưng overthinking khác ở chỗ là nó khiến mình bị kẹt trong vòng lặp của sự lo lắng, thay vì tìm ra giải pháp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng mà còn khiến mình cực kì khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc và đưa ra những quyết định sáng suốt nữa đó. Nó cứ như một cái vòng xoáy, càng nghĩ càng rối, càng rối càng lo, mệt xỉu luôn.

Mấy cái lý do tại sao tụi mình hay overthinking đến "xỉu"

Ủa chứ tự nhiên ai muốn suy nghĩ nhiều làm gì cho mệt đúng không? Nhưng thật ra, có nhiều yếu tố khiến Gen Z mình dễ bị overthinking hơn nè:

• Chủ nghĩa hoàn hảo (Perfectionism): Ai cũng muốn mọi thứ phải thật siu hoàn hảo, từ ngoại hình, công việc đến cả cách ứng xử. Thành ra, mình cứ sợ lỡ làm gì sai, làm gì không tốt thì sẽ bị đánh giá.
• Nỗi sợ thất bại và bị đánh giá: Giữa thời buổi mạng xã hội phát triển rần rần, ai cũng flex những khoảnh khắc đẹp nhất, thành công nhất. Áp lực phải "bằng bạn bằng bè" hay hơn thế nữa làm mình sợ lắm mỗi khi lỡ fail một cái gì đó.
• Kinh nghiệm trong quá khứ: Đôi khi, những chuyện buồn hay trải nghiệm không vui trong quá khứ cứ ám ảnh, khiến mình lo sợ điều tương tự sẽ lặp lại. Rồi mình cứ cuốn vào cái vòng "giá như..." mãi thôi.
• Áp lực từ tương lai: Nào là học hành, công việc, tình yêu, rồi cả chuyện độc lập tài chính nữa chứ. Một nùi thứ phải lo nghĩ khiến đầu óc mình cứ bận rộn mãi với những viễn cảnh xa xôi.
• FOMO (Fear Of Missing Out): Lướt một vòng Instagram, TikTok thấy bạn bè đi chơi, du lịch, có người yêu, thành công các kiểu. Tự nhiên mình thấy mình đang bỏ lỡ cả một thế giới, rồi lại lo âu về bản thân.

Bí kíp "cai nghiện" Overthinking để tâm trí mình "chill" hơn

Dù overthinking có vẻ khó nhằn, nhưng không phải không có cách để "cai nghiện" đâu nha. Chỉ cần mình thay đổi một chút trong cách tiếp cận và kiểm soát cảm xúc là được liền à.

1. Tập sống cho hiện tại (Mindfulness) theo cách Gen Z

Thay vì nghĩ vẩn vơ chuyện đã qua hay chuyện chưa tới, mình hãy tập trung vào khoảnh khắc ngay bây giờ. Không cần phải ngồi thiền nghiêm túc đâu, chỉ cần khi ăn thì cảm nhận vị ngon của đồ ăn, khi nghe nhạc thì thả hồn vào từng giai điệu, hay khi đi bộ thì để ý những thứ xung quanh. Như vậy tâm trí mình sẽ bớt flex ra những suy nghĩ linh tinh.

2. "Deadline" cho suy nghĩ

Cho phép bản thân được lo lắng, nhưng phải có thời gian giới hạn. Ví dụ, mình cho phép bản thân suy nghĩ nhiều về vấn đề đó trong 10 phút thôi, sau đó phải chuyển sang làm việc khác. Khi hết giờ, hãy dứt khoát "cut" cái dòng suy nghĩ đó đi nha.

3. Viết ra hết nỗi lo

Khi đầu óc mình cứ quay cuồng với đủ thứ, hãy lấy giấy bút ra và viết hết tất cả những gì đang khiến mình lo âu xuống. Việc này giúp mình "xả" bớt những gánh nặng trong đầu, nhìn nhận vấn đề một cách rõ ràng hơn và đôi khi còn tìm được hướng giải quyết nữa đó. Cứ như mình đang "brain dump" ra hết cho nhẹ đầu vậy đó.

4. Hành động nhỏ bé, hiệu quả to lớn

Thay vì cứ ngồi nghĩ mãi về một công việc chưa làm, một tin nhắn chưa trả lời, hãy bắt tay vào làm một hành động nhỏ đầu tiên. Ví dụ, lo bài tập thì làm trước 1 câu, lo tin nhắn thì soạn thử 1 câu chào. Đôi khi, hành động dù nhỏ cũng đủ để phá vỡ vòng luẩn quẩn của suy nghĩ và giúp mình kiểm soát cảm xúc tốt hơn.

5. Tìm kiếm góc nhìn khác

Đừng ngại chia sẻ nỗi lo âu của mình với những người bạn thân, gia đình, hoặc người mình tin tưởng. Đôi khi, chỉ cần nghe một lời khuyên, một góc nhìn khác từ bên ngoài cũng đủ giúp mình thấy vấn đề không quá to tát như mình nghĩ. Hoặc mình thử tưởng tượng xem, nếu một người bạn thân mình gặp chuyện này thì mình sẽ khuyên họ thế nào?

6. "Tâm sự" với chuyên gia nếu thấy cần

Nếu bạn cảm thấy overthinking đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, khiến bạn lo âu và mệt mỏi quá độ, đừng ngại tìm đến sự giúp đỡ từ các chuyên gia tâm lý học nha. Điều này hoàn toàn bình thường và là một cách siu tích cực để chăm sóc sức khỏe tinh thần đó.

Đôi lời nhắc nhở từ vũ trụ (và mình nè)

Cuộc sống này đôi khi cũng "hên xui" lắm, như việc mơ thấy rắn thì nghĩ đánh con gì chứ không phải ngồi suy nghĩ nhiều liệu có điềm gì ghê gớm không mãi đâu đúng không? Điều quan trọng là mình biết chấp nhận những điều mình không thể kiểm soát và tập trung vào những gì mình có thể làm được. Hãy dành thời gian cho bản thân để chill, làm những điều mình thích và tận hưởng cuộc sống này một cách trọn vẹn nhất.

Nếu bạn muốn hiểu thêm về cách tâm trí mình vận hành, hay đơn giản là tìm một chút lời khuyên để bản thân luôn "slay" và "chill" mọi lúc mọi nơi, ghé movui.vn để thử bài test "tuổi tâm lý" nha. Biết đâu bạn sẽ khám phá ra nhiều điều bất ngờ về chính mình đó!

Vậy còn bạn, bí kíp nào giúp bạn thoát khỏi vòng xoáy overthinking? Comment cho mình biết với nhé!