Hội chứng kẻ mạo danh (Imposter Syndrome): Lời thì thầm của sự tự ti trong Gen Z

Hội chứng kẻ mạo danh (Imposter Syndrome): Lời thì thầm của sự tự ti trong Gen Z

Chuyện là hôm nọ tui với con bạn thân mới đi ăn kem. Nó kể, "Mày ơi, sếp tui khen tui làm cái project này siêu đỉnh, còn cho cơ hội thăng tiến nữa. Tính ra tui vui xỉu luôn á, nhưng mà..." Tui mới hỏi, "Nhưng mà sao má?" Nó thở dài, "Nhưng mà tự nhiên tui thấy mình như con lừa đảo vậy. Kiểu, mình có giỏi giang gì đâu, chắc sếp nhầm thôi. Cảm giác sợ bị 'phát hiện' mình không đủ năng lực nó cứ đeo bám." Tui nghe xong thấy quen ghê, y chang mình hồi xưa luôn! Tụi mình hay gọi vui đó là cái hội chứng kẻ mạo danh (hay Imposter Syndrome) mà Gen Z đứa nào cũng ít nhiều gặp phải.

Imposter Syndrome là gì mà khiến Gen Z tụi mình "choke" vậy?

Thật ra, nó không phải bệnh lý gì ghê gớm đâu. Đơn giản là một cảm giác tự ti dai dẳng, dù bạn có đạt được thành công nào đi chăng nữa. Bạn vẫn luôn nghĩ mình không xứng đáng với những gì mình có, tất cả chỉ là do may mắn hoặc người khác đánh giá sai về mình thôi. Kiểu như, bạn làm bài kiểm tra được điểm cao, nhưng trong đầu lại tự nhủ "chắc do mình học tủ trúng phóc" chứ không phải do mình giỏi thật sự.

Nghe có vẻ hơi vô lý đúng không? Nhưng cái cảm giác đó nó cứ thì thầm bên tai mình, khiến mình khó mà tận hưởng trọn vẹn thành quả của bản thân. Từ chuyện học hành, công việc cho đến mấy mối quan hệ, nó cứ khiến mình lo lắng, sợ bị bóc mẽ là "kẻ giả mạo".

Gen Z tụi mình dễ dính Imposter Syndrome hơn ai hết?

Nhiều người hỏi sao Gen Z tụi mình lại dễ bị cái này vậy? Tui nghĩ cũng dễ hiểu mà. Mấy đứa mình lớn lên trong thời đại mạng xã hội phát triển rần rần, nhìn đâu cũng thấy người ta flex cuộc sống sang chảnh, thành công rực rỡ. Đứa thì đi du học, đứa thì có startup triệu đô, đứa thì body slay không tì vết.

Thế là mình cứ tự so sánh bản thân với người khác. Cứ thấy mình chưa bằng ai, chưa đủ tốt. Áp lực phải "giỏi giang" và "hoàn hảo" nó cứ đè nặng lên vai. Rồi mấy cái filter ảo trên mạng xã hội nó cũng tạo ra một chuẩn mực không thực tế, khiến mình nhìn vào gương lại thấy mình "chưa đủ đẹp", "chưa đủ giỏi". Cái vibe cạnh tranh nó cứ âm ỉ vậy đó.

Dấu hiệu nhận biết mình có đang là "kẻ mạo danh" không nè?

Nếu bạn hay có mấy suy nghĩ này thì có thể bạn cũng đang trải qua Imposter Syndrome rồi đó:

• Bạn luôn nghĩ thành công của mình là do may mắn hoặc do người khác giúp đỡ, không phải do năng lực của mình.
• Bạn sợ bị "phát hiện" là mình không đủ giỏi, không đủ thông minh như mọi người nghĩ.
• Bạn có xu hướng hạ thấp thành tích của mình, dù người khác có khen ngợi đến đâu.
• Bạn luôn cảm thấy mình cần phải cố gắng nhiều hơn nữa, vì sợ mình sẽ bị tụt lại phía sau.
• Bạn rất khó đón nhận lời khen một cách chân thành. Nghe khen cái là auto "ui đâu có đâu ạ" liền.

Thật ra, đôi khi tụi mình chỉ nghĩ đó là sự khiêm tốn thôi, nhưng cái ranh giới giữa khiêm tốn và tự ti nó mong manh lắm luôn. Để biết hội chứng kẻ mạo danh là gì một cách rõ ràng hơn và xem mình có đang gặp phải không, bạn có thể thử mấy bài test tâm lý trên Movui.vn nha. Vừa biết thêm về bản thân, vừa hiểu thêm về tâm lý học nữa.

Làm sao để "đánh bại" cái Imposter Syndrome đáng ghét này đây?

Nghe thì có vẻ khó nhằn, nhưng Gen Z tụi mình vốn dĩ rất giỏi thích nghi và vượt qua mọi thứ mà, đúng không? Tui có vài tips nhỏ muốn chia sẻ để tụi mình cùng chill hơn nè:

• Nhận diện nó: Bước đầu tiên là phải biết mình đang gặp phải Imposter Syndrome đã. Hiểu được cảm giác đó là bình thường, không phải lỗi của mình. Hàng tá người ngoài kia, kể cả những người cực kỳ thành công, cũng trải qua nó đó.
• Chia sẻ với bạn bè: Kể cho đứa bạn thân nghe, hoặc người mà bạn tin tưởng. Đôi khi chỉ cần nói ra thôi là đã thấy nhẹ nhõm hơn nhiều rồi. Biết đâu bạn mình cũng đang gặp phải thì sao, rồi tụi mình cùng tìm cách slay nó.
• Ghi nhận thành quả: Thay vì chỉ nhìn vào những gì mình chưa làm được, hãy tập trung vào những gì mình đã làm được. Dù là việc nhỏ xíu như tự nấu được món ăn ngon, hay hoàn thành một task khó ở công ty, cũng là một thành quả đáng để flex với bản thân rồi!
• Đừng so sánh: Mỗi người một hành trình, một thời điểm phát triển khác nhau. Bạn không cần phải giống bất kỳ ai hết. Tập trung vào phiên bản tốt nhất của chính mình là đủ siu rồi.
• Tự thử thách: Đôi khi, cách tốt nhất để vượt qua nỗi sợ là đối mặt với nó. Đặt ra những mục tiêu nhỏ, và khi bạn đạt được, bạn sẽ thấy tự tin hơn nhiều.
• Thực hành lòng biết ơn: Mỗi tối trước khi ngủ, hãy nghĩ về 3 điều bạn biết ơn trong ngày. Có thể là một lời khen, một bữa ăn ngon, hay đơn giản là một ngày an toàn. Điều này giúp bạn dịch chuyển tâm lý sang vibe tích cực hơn.

Cái hội chứng kẻ mạo danh này nó giống như một tiếng thì thầm nhỏ trong đầu mình thôi. Mình có quyền chọn nghe theo nó, hay là bật nhạc slay thật to và bỏ ngoài tai. Gen Z tụi mình xứng đáng được công nhận và yêu thương bản thân nhiều hơn nữa. Bạn có thấy mấy tips này hữu ích không? Hay bạn có cách nào để đánh con Imposter Syndrome này hiệu quả hơn không, kể cho tui nghe với!