MBTI: Nhóm tính cách nào dễ bị thao túng tâm lý (Gaslighting) nhất và cách phòng tránh?

Ê ê Gen Z ơi, bao giờ mấy bồ thấy cái vibe là lạ mà cứ kiểu tự nhiên mình bị lú, bị confused xong rồi tự hỏi lại bản thân: "Ủa mình có bị làm sao không nhỉ? Hay là mình nhớ nhầm? Nói nhầm?" Cảm giác như ai đó đang cố tình vặn vẹo sự thật, bẻ cong lý trí của mình để mình phải nghi ngờ chính mình vậy đó. Cái đó người ta gọi là thao túng tâm lý, hay dân dã hơn là "gaslighting" đó nha. Nghe ghê hong?

Mà có bao giờ mấy bồ tự hỏi, liệu tính cách MBTI của mình có ảnh hưởng gì đến việc dễ bị "gaslight" không? Hôm nay, movui.vn sẽ cùng mấy bồ giải mã xem nhóm tính cách nào dễ bị thao túng tâm lý (gaslighting) nhất và làm sao để mình không bị "xỉu" trước mấy chiêu trò này nha. Cùng mình "slay" bài này để biết cách phòng tránh gaslighting hiệu quả nè!

Gaslighting là gì mà nghe ghê siu vậy ta?

Trước khi đi sâu vào MBTI, mình phải nắm được "gaslighting" là gì đã nè. Hiểu đơn giản, gaslighting là một kiểu thao túng tâm lý khiến bạn nghi ngờ chính bản thân, nghi ngờ ký ức, suy nghĩ, cảm xúc và thậm chí cả sự tỉnh táo của mình. Kiểu người đó cứ liên tục phủ nhận những gì bạn nói, bóp méo sự thật, hay bảo bạn "nhạy cảm quá", "chuyện bé xé ra to", khiến bạn dần dần mất niềm tin vào bản thân và phụ thuộc vào góc nhìn của họ. Nghe thôi đã thấy cái vibe toxic rồi đúng không?

Cái này nguy hiểm lắm nha, nó không chỉ là những lời nói đơn thuần đâu. Gaslighting có thể xảy ra trong tình yêu, tình bạn, công việc, thậm chí là trong gia đình nữa. Khi bị gaslight nặng, mình dễ bị trầm cảm, lo âu, thậm chí mất luôn cả khả năng tự đưa ra quyết định.

Nhóm tính cách nào dễ bị thao túng tâm lý (Gaslighting) nhất?

Thật ra, không có nhóm MBTI nào là "miễn nhiễm" hoàn toàn với gaslighting đâu. Ai cũng có thể trở thành nạn nhân nếu gặp đúng "cao thủ" và rơi vào hoàn cảnh không ổn. Tuy nhiên, một số nhóm tính cách dưới đây thường có những điểm yếu tâm lý khiến họ dễ bị thao túng hơn một xíu nè:

1. Nhóm Cảm Xúc Hướng Nội (INFJ, INFP, ISFJ, ISFP)

Mấy bồ thuộc nhóm này thường có thế giới nội tâm phong phú, giàu cảm xúc và cực kỳ quan tâm đến cảm nhận của người khác. Đặc biệt là INFJ và ISFJ, họ rất coi trọng sự hòa hợp và hay đặt nhu cầu của người khác lên trên mình. Khi bị gaslight, họ dễ có xu hướng tự trách mình, nghĩ rằng mình sai hay mình quá nhạy cảm.

INFPs và ISFPs thì lại sống rất chân thật với giá trị cá nhân. Nếu ai đó liên tục phủ nhận những giá trị đó, họ sẽ bắt đầu nghi ngờ bản thân và dễ dàng bị lung lay. Cái vibe này làm họ dễ bị lợi dụng sự đồng cảm và lòng tốt nè.

2. Nhóm Cảm Xúc Hướng Ngoại (ENFJ, ESFJ)

ENFJ và ESFJ là những người của cộng đồng, cực kỳ giỏi trong việc kết nối và muốn mọi người xung quanh đều vui vẻ. Họ luôn cố gắng duy trì các mối quan hệ và thường tìm kiếm sự chấp thuận từ người khác. Chính vì vậy, khi bị gaslight, họ có thể dễ dàng chấp nhận lời giải thích của đối phương, thậm chí tự thay đổi suy nghĩ để giữ hòa khí.

Cái mong muốn được mọi người yêu quý, được hòa nhập này đôi khi khiến họ không dám đứng lên bảo vệ quan điểm của mình, hoặc từ chối tin vào những điều tiêu cực về người khác, ngay cả khi nó rõ ràng.

3. Nhóm Trực Giác Hướng Nội (INTJ, INFJ)

Mặc dù INTJ thường rất logic và độc lập, nhưng họ cũng có một khía cạnh dễ bị tổn thương, đó là khi tầm nhìn hoặc nhận định sâu sắc của họ bị thử thách. Nếu bị gaslight một cách khéo léo, đặc biệt là bởi người mà họ tin tưởng, họ có thể bắt đầu nghi ngờ chính "linh cảm" hoặc những suy luận phức tạp của mình.

INFJ, với sự kết hợp của trực giác và cảm xúc, đôi khi quá tin vào khả năng "đọc vị" người khác của mình. Khi đối phương thể hiện một bộ mặt khác, rồi phủ nhận những gì INFJ cảm nhận được, họ sẽ dễ bị choáng váng và nghi ngờ khả năng phán đoán của mình.

Dấu hiệu nhận biết cái vibe toxic này để mình còn né nè!

Để không bị thao túng tâm lý, mấy bồ cần phải "flex" khả năng nhận biết siêu nhạy của mình nha:

• Tự nhiên thấy mình cứ hỏi lại bản thân: "Có phải mình điên không?", "Mình có nhớ sai không nhỉ?", "Hay là mình quá nhạy cảm thật?".
• Cảm giác lú lẫn, mất niềm tin vào ký ức của chính mình: Người kia cứ khăng khăng phủ nhận chuyện đã xảy ra, mặc dù bạn chắc chắn là mình nhớ đúng.
• Luôn cảm thấy có lỗi, phải xin lỗi: Kể cả khi bạn không làm gì sai, bạn vẫn thấy mình có lỗi và phải xin lỗi đối phương.
• Mất đi sự tự tin: Bạn không còn dám đưa ra quyết định hay bày tỏ quan điểm cá nhân nữa.
• Cảm giác cô lập: Đối phương có thể cố tình cô lập bạn khỏi bạn bè, gia đình để dễ dàng thao túng hơn.
• Tự nhiên thay đổi thái độ: Từ một người tự tin, bạn trở nên rụt rè, hay lo lắng.

Cách phòng tránh Gaslighting để mình luôn "chill" và "slay" nè!

Biết được những điểm yếu rồi thì mình phải biết cách tự bảo vệ bản thân để không bị mấy chiêu trò gaslighting này làm "xỉu" nha.

• Tin vào bản thân và trực giác: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Nếu có gì đó mách bảo rằng không ổn, hãy tin vào nó. Đừng để ai đó bảo bạn "quá nhạy cảm" hay "suy diễn lung tung". Cảm xúc của bạn là thật.
• Ghi lại sự việc: Nếu thấy có dấu hiệu lạ, hãy ghi chú lại những cuộc trò chuyện, tin nhắn hoặc sự kiện quan trọng. Điều này giúp bạn có bằng chứng cụ thể khi bị đối phương phủ nhận.
• Chia sẻ với người tin cậy: Kể cho bạn bè thân, gia đình hoặc người bạn tin tưởng nghe những gì đang xảy ra. Họ sẽ là người ngoài cuộc khách quan và có thể giúp bạn nhìn nhận vấn đề rõ ràng hơn. Đừng ngại tìm kiếm sự hỗ trợ nha.
• Đặt ra ranh giới (boundary) rõ ràng: Học cách nói "Không" một cách dứt khoát khi cảm thấy bị xâm phạm hoặc bị yêu cầu làm những điều mình không muốn. Ranh giới cá nhân rất quan trọng để bảo vệ tâm lý của mình đó.
• Dành thời gian cho bản thân: Tự chăm sóc sức khỏe tinh thần, làm những điều mình thích để cân bằng lại cảm xúc. Khi tâm lý vững vàng, bạn sẽ ít bị lung lay hơn.
• Tìm hiểu về "No" test trên movui.vn: Đôi khi, chỉ cần học cách nói "Không" đúng lúc, đúng chỗ cũng là một "siêu năng lực" để bảo vệ bản thân khỏi những mối quan hệ độc hại đó. Mấy bồ ghé movui.vn để tìm hiểu thêm về bài test "No" siêu hay ho này nha!

Thao túng tâm lý là một dạng bạo hành tinh thần rất đáng sợ. Đừng bao giờ nghĩ rằng mình yếu kém hay có lỗi khi bị gaslight. Điều quan trọng là mình phải nhận ra nó, tin vào bản thân và tìm cách thoát ra. Mấy bồ Gen Z nhà mình ai đã từng trải qua cái vibe gaslighting này chưa? Cùng chia sẻ để tụi mình biết và hỗ trợ nhau nha!