Toxic Positivity Là Gì? Khi Sự Tích Cực Trở Nên Độc Hại Với Gen Z

"Thôi nào, đừng có buồn nữa! Cứ suy nghĩ tích cực lên, mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi mà!" Nghe quen không? Chắc chắn luôn! Hồi xưa, mình cũng từng rơi vào một cái hố sâu hoắm, mọi thứ xung quanh đều xám xịt. Bạn bè, người thân ai cũng bảo "phải tích cực lên". Mình cố lắm, cố tươi cười, cố tỏ ra mình ổn dù trong lòng chỉ muốn "suy" một mình. Đến một lúc, mình nhận ra, việc cố gồng mình tích cực hóa ra lại khiến mình kiệt sức hơn gấp mấy lần. Đó chính là lúc mình chạm mặt với cái gọi là toxic positivity là gì – sự tích cực độc hại.

Toxic Positivity là gì mà "suy" vậy Gen Z?

Kiểu như thế này nè: thay vì được phép buồn, được phép thất vọng, thì chúng mình lại bị ép phải "nhìn vào mặt tích cực của vấn đề", phải "cố gắng lên", hay đại loại là "có gì đâu mà phải stress!". Cảm giác như nỗi buồn, sự lo lắng của mình bị gạt phăng đi, không được công nhận vậy đó. Toxic positivity không phải là việc bạn chọn sống tích cực, mà là việc ai đó (hoặc chính bạn) buộc bạn phải luôn vui vẻ, dù trong lòng đang "tối thui" và muốn "xỉu" ngang.

Nói một cách dễ hiểu, nó là khi người ta phủ nhận hoặc giảm nhẹ cảm xúc tiêu cực của mình và của người khác, ép buộc một cái "vibe" tích cực giả tạo. Điều này cực kỳ nguy hiểm cho sức khỏe tinh thần của chúng ta đó.

Dấu hiệu nhận biết "tích cực độc hại" đang rình rập Gen Z

Cái mặt trái sự tích cực này nó khéo léo lắm, đôi khi mình không để ý là bị dính chưởng luôn. Đây là vài dấu hiệu cho thấy bạn đang đối mặt với "tích cực độc hại":

Bị gạt bỏ cảm xúc: Khi bạn chia sẻ nỗi buồn, lo lắng thì nhận lại những câu kiểu "Thôi mà, có gì đâu", "Đừng nghĩ tiêu cực nữa", "Bạn phải thấy may mắn vì...".
Áp lực phải "slay" mọi lúc: Cảm thấy mình luôn phải đăng những hình ảnh vui vẻ, những câu chuyện truyền cảm hứng lên mạng xã hội, dù thực tế đang "fail" và muốn "cap" luôn.
"Che giấu" nỗi đau: Luôn cố tỏ ra mình ổn, mình mạnh mẽ, không cho phép bản thân yếu lòng vì sợ bị đánh giá là yếu đuối hay "drama".
Tự trách mình vì không vui: Cảm thấy có lỗi khi mình buồn, mình lo lắng, nghĩ rằng mình đang "phá vibe" hay không đủ mạnh mẽ.

Tại sao tích cực độc hại lại "hại" đến sức khỏe tinh thần của chúng mình?

Khi nỗi buồn, sự thất vọng không được gọi tên hay chấp nhận, chúng không biến mất mà chỉ bị dồn nén lại, tích tụ bên trong. Lâu dần, điều này có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe tinh thần:

Cảm giác cô lập: Bạn sẽ thấy mình không được thấu hiểu, không thể chia sẻ thật lòng với ai. "Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh", nhưng nếu ai cũng chỉ muốn nghe điều tích cực, thì mình biết tâm sự cùng ai đây?
Tự phê phán: Mình sẽ bắt đầu nghĩ rằng mình "có vấn đề" vì không thể "chill" và vui vẻ như mọi người. Điều này dễ dẫn đến sự tự ti và lo âu.
Khó khăn trong việc đối mặt vấn đề: Khi cứ mãi phủ nhận cảm xúc tiêu cực, chúng ta sẽ khó học cách đối mặt và giải quyết gốc rễ của vấn đề. Cứ như mình đang "delay" hoài việc sửa chữa một vết nứt vậy.

"Slay" cách đối phó với toxic positivity để bảo vệ bản thân

Đối diện với tích cực độc hại không phải là dễ, nhưng hoàn toàn có thể làm được. Mình có vài tips nhỏ muốn chia sẻ với bạn:

Chấp nhận cảm xúc thật: Việc đầu tiên và quan trọng nhất là cho phép mình được buồn, được tức giận, được thất vọng. Mọi cảm xúc đều là một phần của con người. Hãy cứ "real talk" với chính mình.
Đặt ra ranh giới: Nếu ai đó cứ liên tục ép bạn phải tích cực, hãy nhẹ nhàng nói với họ rằng bạn cần được lắng nghe hơn là được "truyền năng lượng tích cực" một cách sáo rỗng. "Em/Mình hiểu ý tốt của bạn, nhưng lúc này mình chỉ muốn được chia sẻ thôi".
Tìm kiếm sự hỗ trợ đúng đắn: Hãy tìm đến những người bạn, người thân thực sự lắng nghe và thấu hiểu, không phán xét. Hoặc nếu cần, đừng ngại tìm đến các chuyên gia tâm lý nhé.
Thử thấu hiểu bản thân hơn: Đôi khi, mình cần một công cụ để "scan" xem cảm xúc của mình đang ở đâu, điều gì đang thực sự diễn ra bên trong. Đơn giản như việc thử một bài trắc nghiệm tính cách hay tâm lý có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về cách mình phản ứng với thế giới, ví dụ như thử làm "NA" test trên movui.vn chẳng hạn – đôi khi, hiểu mình là đã bớt "suy" đi cả nửa rồi đó.

Nhớ nha, tích cực là tốt, nhưng tích cực không phải là liều thuốc chữa bách bệnh hay tấm lá chắn thần kỳ che đi mọi vấn đề. Tích cực đúng cách là khi mình đối diện với mọi cảm xúc, kể cả những cảm xúc khó chịu nhất, rồi từ đó mới tìm cách vươn lên. Bạn có từng trải qua những tình huống nào liên quan đến toxic positivity chưa? Kể mình nghe với nhé!